ކަނޑުގެ ފެނުގައި ރަހަ ބަލާލައިފިނަމަ، އެ ފެނަކީ ވަރަށް  ލޮނު ރަހަ ގަދަ ފެނެއްކަން އެންމެންނަށްވެސް އެނގެއެވެ. ނަމަވެސް، ކަނޑަށް އަލުން އެޅޭ ގިނަ ކޯރުތަކާއި ފުރާނަދެނިވި ވާރޭފެނަކީ މީރު ފެނަށްވާއިރު، ކަނޑުގެ ފެން މިއަދާ ހަމައަށްވެސް މިހާ ލޮނުކޮށް ހުންނަނީ ކީއްވެގެންކަމާމެދު ވިސްނާލިން ހެއްޔެވެ؟

މިއީ ހަމައެކަނި އެއް ސަބަބަކާ ހުރެ ވާކަމެއް ނޫނެވެ. ކަނޑުގެ ފެނުގައި ލޮނު ރަހަ ގަދަވާ މައިގަނޑު ސަބަބުތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.

1. ވާރޭފެނާއި ގަލުގެ ގޭރުން (Weathering of Rocks)

ކަނޑުގައި ލޮނު އުފެދުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސަބަބަކީ ވާރޭފެނެވެ. ވާރޭ ވެހޭއިރު، ވައިގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ކާބަންޑައިއޮކްސައިޑް ފެނާ އެކުވެ، މަޑު އެސިޑިކް ސިފައެއް ފެނަށް ލިބެއެވެ.

• ގާގަނޑު ގިރުން: މި ވާރޭފެން ބިމަށާއި ގާތަކަށް ވެހުމުން، ގަލުގައި ހުންނަ މިނަރަލްތަކާއި ލޮނުގެ މާއްދާތައް (Ions) ދިޔާވެގެންދެއެވެ.

• ކަނޑަށް ދަތުރުކުރުން: މި ދިޔާވާ މާއްދާތައް ކޯރުތަކާއި އޮއިވަރުގެ އެހީގައި އެންމެ ފަހުން ގޮސް އެކުވަނީ ކަނޑުގެ ފެނާއެކުގައެވެ.

2. ކަނޑު އަޑީގެ އަލިފާންފަރުބަދަތަކާއި ހައިޑްރޯތާމަލް ވެންޓްސް

ކަނޑުގެ އަޑީގައިވާ ޖިއޮލޮޖިކަލް ހަރަކާތްތަކަކީވެސް ފެނުގައި ލޮނު މާއްދާ އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.

• ހައިޑްރޯތާމަލް ވެންޓްސް (Hydrothermal Vents): ކަނޑު އަޑީގައިވާ މި ފުރާނަ ނުވާ ކަންކަން މެދުވެރިކޮށް ބިމުގެ އަޑީގެ ހޫނުކަން ކަނޑުގެ ފެނަށް ފޯރައެވެ. މި ސަރަހައްދުތަކުން ބިމުގެ އަޑީގައިވާ ތަފާތު މައުދަންތައް ކަނޑުގެ ފެނުގެ ތެރެއަށް ދޫކުރެއެވެ.

• އަލިފާންފަރުބަދަތައް: ކަނޑު އަޑީގައި ގޮވާ އަލިފާންފަރުބަދަތަކުން ނުކުންނަ އަޅިއާއި މައުދަންތަކުގެ ސަބަބުންވެސް ފެނުގެ ލޮނުކަން އިތުރުވެއެވެ.

3. އިރުގެ ހޫނުން ފެން އާވިއުވުން (Evaporation)

ކަނޑަށް އަބަދުވެސް ކޯރުތަކުން މީރުފެން އެޅެމުންދިޔަ ނަމަވެސް، ކަނޑުގެ ލޮނުކަން ކުޑަނުވާ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ އާވިއުވުމުގެ ނިޒާމެވެ.

އިރުގެ ހޫނުކަމުގެ ސަބަބުން ކަނޑުގެ ފެން އާވީގެ ގޮތުގައި މައްޗަށް އަރައިގެންދާއިރު، ފެނުގައި ހުންނަ ލޮނާއި މައުދަންތަކެއް މައްޗަކަށް ނުދެއެވެ. އެ މާއްދާތައް ހުންނަނީ ކަނޑުގައި ހިފެހެއްޓިފައެވެ.

އެހެންކަމުން، ގަރުނުތަކެއް ވަންދެން ފެން އާވިއެރުމާއި، އާ ލޮނުގެ މާއްދާތައް ކަނޑަށް އެކުވަމުން ދިއުމުގެ ނަތީޖާއަކީ ކަނޑުގެ ފެނުގައި ލޮނު ރަހަ އަބަދުވެސް ހިފެހެއްޓިފައި ހުރުމެވެ.

ކަނޑުގެ ފެނުގައި ހުންނަނީ ކޮންކަހަލަ ލޮނެއް؟

ކަނޑުގެ ފެނުގައި އެންމެ ގިނައިން ހުންނަނީ އަހަރެމެން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ ސައިލޮނުގައިވެސް ހުންނަ ސޯޑިއަމް (Sodium) އާއި ކްލޯރައިޑް (Chloride) އެވެ. މި ދެ މާއްދާ އެކުވުމުން އުފެދެނީ ސޯޑިއަމް ކްލޯރައިޑް (Sodium Chloride) އެވެ. ކަނޑުގައިވާ ލޮނުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 85 އިންސައްތައަކީ މި މާއްދާއެވެ.

ޚުލާޞާކޮށް  ކުރާނަމަ، ކަނޑުގެ ފެން ލޮނު ވެފަި އެތައް މިލިއަން އަހަރެއް ވަންދެން ބިމުންނާއި ގާތަކުން ގިރިގެން ކަނޑަށް އެއްވި މައުދަންތަކާއި، ފެން އާވިއުވުމުގެ ތަބީއީ ނިޒާމުގެ ސަބަބުންނެވެ.